Hoogbegaafdheid: kenmerken

Aan welke kenmerken herken je een hoogbegaafde leerling?

Aan de hand van kenmerken van hoogbegaafden kun je ook zonder testrapport een hoogbegaafde leerling herkennen. Dat vraagt wel enige kennis en ervaring, want hoogbegaafden zijn net mensen; je hebt ze in alle soorten en maten.

Er zijn lijsten met kenmerken van hoogbegaafdheid die je als een soort ‘puntenchecklist’ kunt hanteren. Niemand zal aan al deze kenmerken van hoogbegaafdheid voldoen. Maar als je een leerling langs de meetlat legt, dan moet je bij veel punten het feest van de herkenning ervaren.

Hieronder volgt een opsomming van gangbare kenmerken hoogbegaafdheid aangepast op de 12-18-jarige leerling.

Bedenk wel dat in het voortgezet onderwijs al veel hoogbegaafden zitten die onderpresteren. Daardoor kan de leerling op een aantal deelgebieden inmiddels al jaren ‘op uit’ gezet zijn.

Hoogbegaafdheid-kenmerken-oh-nee-hij-zal-toch-niet-hoogbegaad-zijn

Checklist kenmerken hoogbegaafden

  • Grote en brede taalontwikkeling met interesse voor neologismen, taalverwantschap en woordgrappen
  • Wiskundig inzicht en interesse voor moeilijke vraagstukken, vaak gepaard aan een hoge mate van slordigheid of hiaten in basisrekenvaardigheden
  • Een goed ontwikkeld geheugen en breed ontwikkelde algemene kennis
  • Een sterk concentratievermogen gepaard aan de noodzaak om meer dingen tegelijk te doen
  • Interesse in complexe onderwerpen en voor ‘uitweidingen’ die buiten de toetsstof vallen

Dat heeft ook een keerzijde: snel verveeld bij te makkelijke taken, waardoor de aandacht verslapt en mogelijk ook veel fouten worden gemaakt.

Maar ook:

  • een hekel hebben aan het uit het hoofd leren van contextloze feiten.
  • Slordigheid en vergeetachtigheid spelen een hoogbegaafde ook snel parten bij niet-uitdagende, betekenisloze, routinetaken.
  • Perfectionisme en het stellen van hoge verwachtingen aan zichzelf.

Hoogbegaafden zijn niet vanzelfsprekend allemaal perfecte studenten. Juist binnen het voortgezet onderwijs zie je veel onderpresterende hoogbegaafden die – diep weg – hoge verwachtingen hebben over zichzelf. De – bijna standaard – feedback aan een leerling met een onvoldoende (beter je best doen, harder werken) kan leiden tot – verergering van – een specifieke vorm van faalangst.

  • Een kritische instelling tegenover volwassenen (leraren en andere autoriteiten inbegrepen).

Vaak zijn hoogbegaafde kinderen nog niet in staat om die kritiek op een goede manier te verpakken en over te brengen, waardoor hun opmerkingen & vragen snel als ‘brutaal’ worden ervaren.

  • Hoogbegaafde kinderen worden door deze kritische instelling ook gemakkelijk als brutaal weggezet, ook al is hun intentie van een kritische opmerking of (weder)vraag niet om iemand te beledigen.
  • Hoogbegaafden zijn ook hoogsensitief. Dat kan zich op vele manieren uiten, van een absoluut gehoor tot moeite met functioneren op school door de kakofonie van geluid.

Dit is direct een gevolg van het wezen van hoogbegaafdheid: alles werkt en wordt verwerkt op een intenser niveau. Alles uit de omgeving prikkelt het brein tot significant meer signalen. Dit kan zich op vele manieren uiten, van gevoeligheid voor textiel, geluid tot gevoeligheid voor stemmingen of gebeurtenissen uit de wereld om hen heen.

  • Hoogbegaafden hebben vaak een grote behoefte aan autonomie soms meer in hun denken (niet sociaal-wenselijk), soms meer in hun taakopvatting (eigenwijs) en in hun sociale functioneren (‘a-sociaal’ of ‘autistoform’).

naar: kenmerkenlijsten van Dr. Tessa Kieboom (CBO, Antwerpen) en Prof. dr. Franz Mönks (CBO, Nijmegen)

Veel herkenning en veel vragen?

MetisMatters helpt u graag verder.

Maak een afspraak voor een oriënterend en vrijblijvend gesprek.

Buttons-actie-info-01

 

Nieuws op onderwerp

Voer uw e-mailadres in en blijf op de hoogte van ons laatste nieuws.

Join 29 other followers

MetisMatters
+31 (0) 6 24 64 08 96
annemieke@metismatters.nl

Telefonisch spreekuur:
maandagochtend van 9.00-10.00 uur